LCT Geni Nedir? Beslenmeyle İlişkisi
Genin İşlevi
LCT (laktaz) geni, süt şekeri laktozu glukoz ve galaktoza parçalayan laktaz-floridzin hidrolaz enziminin üretimini kontrol eder. Tüm memelilerde olduğu gibi insanlarda da bu gen bebeklik döneminde yüksek aktivite gösterir; süt çocuğun temel besin kaynağı olduğu için bu evrimsel olarak beklenen bir durumdur.
Yetişkinlikte Laktaz Kalıcılığı
Çoğu memelide sütten kesilmeyle birlikte laktaz aktivitesi azalır. Ancak bazı insan popülasyonlarında, özellikle sığır yetiştiriciliğinin uzun geçmişe sahip olduğu bölgelerde, LCT geninin düzenleyici bölgesinde 2002 yılında Enattah ve ekibi tarafından tanımlanan bir varyasyon, laktaz üretiminin yetişkinlikte de devam etmesini (laktaz kalıcılığı) sağlar. Bu varyasyon, insan genomunda pozitif doğal seçilime uğramış en belirgin örneklerden biri olarak kabul edilir.
Laktoz İntoleranssı Nasıl Ortaya Çıkar?
Laktaz kalıcılığı varyantını taşımayan bireylerde, laktaz aktivitesi yaş ilerledikçe doğal olarak azalır. Sindirilemeyen laktoz kalın bağırsağa ulaşıp bakteriler tarafından fermente edildiğinde şişkinlik, gaz ve ishal gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Bu durum dünya genelinde toplumdan topluma önemli ölçüde farklılık gösterir.
Beslenmeyle İlişkisi
Laktaz aktivitesi yetişkinlikte azalan bireyler için sert peynirler (olgunlaşma sürecinde laktoz oranı doğal olarak azalır), yoğurt (canlı bakteri kültürleri laktozu kısmen parçalar) veya bitkisel/laktozsuz süt alternatifleri, kalsiyum ve protein ihtiyacını rahatsızlık yaratmadan karşılamada faydalı seçenekler olabilir.
💡 Bu bilgi genel bir eğitim amaçlıdır. Laktoz intoleranssını kesin olarak bir genetik test veya hidrojen nefes testi belirleyebilir; belirti veya şüphe durumunda bir sağlık profesyoneline danışın.
Bu Genle İlgili İçerikler
Kaynakça
Enattah, N.S., Sahi, T., Savilahti, E., Terwilliger, J.D., Peltonen, L., Järvelä, I. "Identification of a variant associated with adult-type hypolactasia." Nature Genetics 30, 233–237 (2002).
DOI: 10.1038/ng826
Bersaglieri, T., Sabeti, P.C., Patterson, N. ve ark. "Genetic signatures of strong recent positive selection at the lactase gene." American Journal of Human Genetics 74(6), 1111–1120 (2004).