HLA-DQ2/DQ8 Genleri Nedir? Beslenmeyle İlişkisi
Genlerin İşlevi
HLA-DQ2 ve HLA-DQ8, insan lokösit antijeni (HLA) sisteminin bir parçası olan ve bağışıklık sisteminin yabancı proteinleri nasıl tanıdığını belirleyen gen bölgeleridir. Bu genler tarafından kodlanan reseptörler, T hücrelerine yabancı protein parçalarını sunarak bağışıklık tepkisini başlatır.
Bilimsel Keşif ve Çölyak Hastalığıyla İlişki
1989 yılında Sollid ve ekibinin yayımladığı öncü çalışma, çölyak hastalığının belirli bir HLA-DQ alfa/beta heterodimeriyle güçlü şekilde ilişkili olduğunu gösterdi. Bu genlerin belirli varyantlarını taşıyan bireylerde, bağışıklık sistemi glutenin içindeki gliadin proteinini yanlışşlikle tehdit olarak algılayabilir; bu durum ince bağırsak duvarında iltihabi bir tepkiye yol açarak çölyak hastalığına zemin hazırlar.
Taşıyıcılık ile Hastalık Arasındaki Fark
2023 yılında yayımlanan geniş çaplı bir meta-analiz ve sistematik derleme, çölyak hastalarının yaklaşık %90'ının HLA-DQ2, geri kalanının çoğunlukla HLA-DQ8 taşıdığını doğruluyor. Ancak toplumun önemli bir kısmı bu genetik yatkınlığı taşısa da, çölyak hastalığı geçmişi nispeten küçük bir grupta görülür; bu yüzden genetik test aslında hastalığı doğrulamaktan çok, negatif sonuçta çölyak olasılığını güçlü şekilde dışlamak için kullanılır.
Beslenmeyle İlişkisi
Belirtileri olan kişilerde doğal olarak glutensiz tahıllar (kinoa, pirinç, gluten sertifikalı yulaf) ve sebze ağırlıklı öğünler, bağırsak sağlığını desteklemede öne çıkar. Glutensiz beslenmeye geçiş genellikle belirtilerin gerilemesiyle sonuçlanır, ancak bu değişikliğin bir hekim gözetiminde yapılması önemlidir.
💡 Bu bilgi genel bir eğitim amaçlıdır. Çölyak hastalığı tanısı sadece bir hekim tarafından, kan testleri ve gerekirse biyopsi ile konulabilir; kendi başınıza glutensiz beslenmeye geçmeden önce mutlaka bir uzmana danışın.
Bu Genle İlgili İçerikler
Kaynakça
Sollid, L.M., Markussen, G., Ek, J., Gjerde, H., Vartdal, F., Thorsby, E. "Evidence for a primary association of celiac disease to a particular HLA-DQ alpha/beta heterodimer." Journal of Experimental Medicine 169(1), 345–350 (1989).
DOI: 10.1084/jem.169.1.345
Aboulaghras, S., Piancatelli, D., Taghzouti, K. ve ark. "Meta-Analysis and Systematic Review of HLA DQ2/DQ8 in Adults with Celiac Disease." International Journal of Molecular Sciences 24(2), 1188 (2023).
DOI: 10.3390/ijms24021188