📖 Okuma süresi: yaklaşık 6 dakika

Tatlı ve Yağlı Yiyeceklere Düşkünlüğünüz Genlerinizde Yazılı Olabilir: 500 Bin Kişilik Dev Çalışma

Bazı insanlar tatlıyı gördüğünde kendini tutamazken, başkaları için bu tamamen issteğe bağlı bir konu. Amerikan Beslenme Derneği'nin (ASN) NUTRITION 2026 kongresinde sunulan ve UK Biobank'ın yaklaşık yarım milyon kişilik verisine dayanan yeni bir genom taraması, bu farkın bir kısmının gen lerimizde yazılı olduğunu gösteriyor.

Araştırma Nasıl Yapıldı?

Massachusetts General Hospital'dan Julie Gervis ve ekibi, tat tercihlerini büyük gruplarda ölçmenin zorluğu nedeniyle özgün bir yöntem geliştirdi: besin tercih anketlerini, besinlerin tatlılık/tuzluluğu/yağlılığını tanımlayan duyusal veritabanlarıyla birleştirdiler. Bu sayede her katılımcı için tatlı, tuzlu ve yağlı tat tercihine yönelik kalıtsal eğilimi özetleyen tek bir "genetik skor" oluşturdular.

Genetik Eğilim Gerçekten Yeme Davranışına Yansıyor mu?

Araştırmacılar, yaş, cinsiyet, genetik köken ve toplam kalori alımı gibi faktörleri kontrol ederek, bu genetik skorların gerçek besin tüketimiyle ilişkisini test etti. Sonuç: tatlı tada yönelik genetik eğilimi yüksek olan bireyler, günde ortalama 7 gram daha fazla tatlı besin (tatlı atıştırmalık, şekerli içecek) tüketiyordu. Küçük görünen bu fark, yıllar içinde birikerek anlamlı hale gelebiliyor.

Obezite ve Tip 2 Diyabetle Bağlantı

Tatlı ve yağ tercihi için yüksek genetik skora sahip bireylerde, daha yüksek vücut ağırlığı ve hafif düzeyde artmış tip 2 diyabet riski gözlendi; bu ilişkinin büyük kısmı, yüksek lezzetli (hyperpalatable) besinlerin daha fazla tüketilmesiyle açıklanıyordu.

Sitemizdeki TAS1R2/TAS1R3 Geniyle Bağlantı

Bu bulgu, sitemizde daha önce ele aldığımız TAS1R2/TAS1R3 tatlı tat reseptör geniyle doğrudan örtüşüyor. Bu genlerdeki varyasyonlar, dilinizdeki tatlı tat reseptörlerinin duyarlılığını etkileyerek, aynı miktarda şekerin kişiden kişiye ne kadar "tatlı" algılandığını değiştirebilir.

Bu Bilgi Ne İşe Yarar?

Araştırmacılara göre bu genetik eğilimler, tek tip beslenme önerileri yerine kişiye özel stratejiler geliştirmenin kapısını aralayabilir. Güçlü bir tatlı tercihi genetik eğilimi olan biri için, tarifte baharat kullanarak tatlılık algısını desteklemek gibi hedefli yöntemler, genel bir diyet planından daha etkili olabilir. Araştırmacılar şu anda bu bulguları başka gruplarda doğrulamaya çalışıyor, ayrıca acı, ekşi ve umami tat tercihlerinin de metabolik sağlıkla ilişkisini inceliyor.

Sonuç

Tatlıya karşı daha güçlü bir çekim hissediyorsanız, bu kesinlikle irade eksikliği değil, biyolojik bir eğilim olabilir. Bu bilgi, kendinizi suçlamak yerine, bu eğilime uygun somut ve kişiselleştirilmiş stratejiler geliştirmek için kullanılabilir. Bu araştırma henüz ön bulgular içeriyor ve bir bilimsel dergide hakemli yayın olarak yayımlanmayı bekliyor.

Kaynakça:
Gervis, J. ve ark. “Genetic predisposition to sweet and fat taste preference and metabolic disease risk.” NUTRITION 2026, American Society for Nutrition (27 Temmuz 2026).
Kaynak: EurekAlert! / American Society for Nutrition.