Stresli Anlarda Buzdolabına Yönelmek Genetik Olabilir mi? FTO ve CLOCK Genleri Duygusal Yemeyle İlişkilendirildi

Stresli veya üzüntülü anlarda aç olmadığımız halde yemek yeme isteği duymak çoğu kişinin aşina olduğu bir deneyim. Bu davranış genellikle sadece psikolojik bir alışkanlık olarak düşünülse de, yeni bir keşifsel araştırma, bu eğilimin en azından kısmen genetik bir temeli olabileceğini düşündürüyor.

Araştırmacılar, sağlıklı genç erkeklerden oluşan küçük bir grupta, obeziteyle en güçlü şekilde ilişkilendirilen FTO geni ile sirkadiyen ritmi (biyolojik saati) düzenleyen CLOCK geninin belirli varyantlarının, ödül temelli yeme davranışlarıyla bağlantılı olup olmadığını inceledi.

FTO Varyantı Duygusal Yemeyle İlişkilendirildi

Sonuçlara göre, FTO geninin sıkça incelenen rs9939609 varyantı, duygusal yeme eğilimiyle istatistiksel olarak anlamlı şekilde ilişkilendirildi. Bu varyantı taşıyan katılımcılarda, olumsuz duygu durumlarına yemekle tepki verme eğiliminin daha belirgin olduğu gözlemlendi. Bu bulgu, FTO geninin sadece yağ depolama veya iştah düzenlemesiyle değil, yemenin duygusal/psikolojik boyutuyla da bağlantılı olabileceğini düşündürüyor.

CLOCK Geni ve "Kontrolsüz Yeme" İlişkisi

CLOCK geninin rs1801260 varyantı ise farklı bir yeme davranışı boyutuyla ilişkilendirildi: kontrolsüz yeme ve yemek craving'ini (aşırı isteği) baskılama becerisi. CLOCK, vücudun içsel biyolojik saatini yöneten ana genlerden biri; bu genin beslenme davranışlarıyla bağlantılı olması, sirkadiyen ritim ile iştah kontrolü arasındaki ilişkiye dair bilinen kanıtlara yeni bir boyut ekliyor.

Önemli Bir Uyarı: Küçük ve Keşifsel Bir Çalışma

Bu çalışmanın yorumlanırken dikkat edilmesi gereken önemli bir noktası var: sadece 30 sağlıklı genç erkek katılımcıyla yürütülen bu araştırma, araştırmacıların kendilerinin de belirttiği gibi "keşifsel" (hipotez üretici) nitelikte. Bu kadar küçük bir örneklemle elde edilen bulgular, ileri düzey doğrulama çalışmaları yapılmadan genel popülasyona uygulanabilir olarak değerlendirilmemeli. Ayrıca sadece erkek katılımcılarla sınırlı olması nedeniyle, bulguların kadınlarda geçerli olup olmadığı da bilinmiyor.

Sonuç: Genetik, Duygusal Yemenin Tek Açıklaması Değil

Bu bulgular, duygusal yeme eğiliminin tamamen "irade eksikliği" ile açıklanamayabileceğini, biyolojik bir bileşeninin de olabileceğini düşündüren ilginç bir ipucu sunuyor. Ancak bu, duygusal yemenin sadece genlerle açıklandığı anlamına gelmiyor; stres yönetimi, uyku düzeni ve öğrenilmiş alışkanlıklar gibi birçok faktör de bu davranışı şekillendiriyor.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Yeme davranışlarınızla ilgili endişeleriniz varsa bir sağlık profesyoneline danışın.

Kaynakça:
“FTO and CLOCK Gene Variants and Their Association with Reward-Related Eating Behaviors: An Exploratory Study.” Nutrients 18(3) (2026).
DOI: 10.3390/nu18030400