C Vitamini Düzeyiniz Sadece Ne Yediğinize Bağlı Değil: SLC23A1 Geni Devrede

C vitamini düzeyinin yalnızca ne kadar meyve ve sebze tükettiğinize bağlı olduğu düşünülür. Oysa kandaki C vitamini düzeyi, bağırsakta emilimi ve böbrekte geri emilimi sağlayan taşıyıcı proteinlerin çalışmasından da etkilenir. Bu taşıyıcılardan birini kodlayan SLC23A1 geni, son yıllarda hem büyük ölçekli genetik çalışmalarda hem de 2026'da yayımlanan yeni bir araştırmada öne çıktı.

İngiltere'den Beş Çalışmada 15.000'den Fazla Kişi

Beş bağımsız İngiliz çalışmasından 15.000'den fazla kişiyi birleştiren bir analizde, SLC23A1 genindeki rs33972313 varyantı plazma C vitamini düzeyinde belirgin bir düşüşle ilişkili bulundu: Değiştirilmiş her alel başına yaklaşık 6 µmol/L (5,98 µmol/L) azalma görüldü.

Beslenmeden Bağımsız Bir Etki

Avrupa'daki EPIC kohortunda yürütülen ve mide kanseri riskini inceleyen bir çalışma da, SLC23A1 ve SLC23A2 varyantlarının plazma C vitamini düzeyini beslenmeden bağımsız olarak etkileyebildiğini bildirdi. Başka bir deyişle, iki kişi aynı miktarda C vitamini alsa da kanlarındaki düzey genotipe göre farklı olabiliyor. Ancak bir derleme, bu varyantların etkisinin ılımlı olduğunu ve bildirilen değişikliklerin popülasyonların C vitamini durumunu değiştirecek düzeyde olmadığını belirtiyor.

2026'dan Yeni Bir Bulgu: rs6596473 ve Bağırsak Mikrobiyotası

20 ile 39 yaş arasındaki 257 sağlıklı Koreli yetişkini kapsayan bir araştırmada, SLC23A1 geninin rs6596473 varyantının GG genotipini taşıyanlarda serum C vitamini düzeyinin yetersiz (50 µM'nin altında) bulunmasına ilişkin odds oranı, CC genotipini taşıyanlara kıyasla 2,65 idi (p = 0,03). C vitamini düzeyi yetersiz olan 43 kişilik alt grupta ise GG genotipli kişilerin bağırsak mikrobiyotasının farklı bir yapı gösterdiği ve tür çeşitliliğinin daha yüksek olduğu bildirildi.

Sonuç ve Sınırlılıklar

Bu çalışmalar gözlemsel; varyantların etki büyüklüğü sınırlı, Kore çalışması ise kesitsel ve mikrobiyota bulgusu yalnızca küçük bir alt gruba dayanıyor. C vitamini düzeyinin genetikten etkilenmesi, takviye kullanmak için genetik test gerektiği anlamına gelmiyor; çeşitli meyve ve sebze tüketimi zaten C vitamini için temel öneri olmaya devam ediyor. Yine de bu bulgular, aynı beslenmenin kandaki vitamin düzeyine yansımasının kişiden kişiye farklı olabileceğini gösteriyor.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Vitamin takviyesi kullanımıyla ilgili kararları bir sağlık profesyoneline danışarak alın.

Kaynakça:
Timpson, N.J., et al. “Genetic variation at the SLC23A1 locus is associated with circulating concentrations of L-ascorbic acid (vitamin C): evidence from 5 independent studies with >15,000 participants.” The American Journal of Clinical Nutrition 92(2):375–382 (2010).

“Vitamin C transporter gene (SLC23A1 and SLC23A2) polymorphisms, plasma vitamin C levels, and gastric cancer risk in the EPIC cohort.” Genes & Nutrition (2013).
Kaynak: Springer

“Associations of solute carrier family 23 member 1 (SLC23A1) rs6596473 genetic variant with serum vitamin C status and gut microbial profiles in healthy adults: A cross-sectional study.” (2026).
Kaynak: PubMed

“Nutrigenomics of Vitamin C Absorption and Transport.”
Kaynak: ResearchGate